فتق دیسک بین مهره‌ای

ستون فقرات (Spine) از حدود 30 استخوان کوچک به نام مهره (vertebra) و استخوان دنبالچه تشکیل شده است. این مهره‌ها روی یکدیگر قرار گرفته و از نمای جانبی 4 قوس طبیعی را تشکیل می‌دهند. این قوس‌ها شامل ستون مهره‌ای گردنی (Cervical Spine) با 7 مهره که با حرف C نشان داده می‌شود، ستون مهره‌ای پشتی (Thoracic spine) با 12 مهره که با حرف T مشخص می‌شود، ستون مهره‌ای کمری (Lumbar) با 5 مهره که با حرف L نشان داده می‌شود و ستون مهره‌ای خاجی (Sacral) که از چهار الی پنج مهره که در دوران جنینی به یکدیگر جوش خورده و با حرف S مشخص می‌شوند، تشکیل شده است.

مهره:

ساختار مهره شامل بخش تنه و تیغه‌های خلفی است که تشکیل یک حلقه را می‌دهند و با روی هم قرار گرفتن مهره‌ها این حلقه‌های خلفی، کانالی را ایجاد نموده که از درون آن طناب نخاع عبور می‌کند. از زاویه جانبی نیز فرو رفتگی‌هایی روی تیغه‌های استخوانی وجود دارد که تشکیل دهنده سوراخ بین مهره‌ای (Spinal Foramen) است. از درون این فضا ریشه‌های نخاع یا رشته‌های عصبی خارج می‌شود. نخاع ساختار عصبی است که از مغز به پایین کشیده شده و وظیفه آن انتقال پیام‌های عصبی بین مغز و اندام‌ها می‌باشد.

رباط‌ها و عضلات:

رباط‌ها و عضلات، پایداری ستون مهره را تامین می‌نمایند. با ضعیف شدن عضلات ستون فقرات، حمایت عضلانی مهره‌ها کاهش یافته و نیروهای وزن به طور نامتقارن و بیش از حدِ تحمل به مهره‌ها وارد شده و موجب آسیب دیسک و مفاصل بین مهره‌ای می‌شود.

دیسک:

دیسک بین مهره‌ای به شکل یک استوانه کم ارتفاع بین مهره‌ها قرار می‌گیرد و به علت انعطاف پذیر بودن، نقش جذب ضربه را در ستون مهره ایفا می‌کند. اگرچه مهره‌ها و دیسک بین مهره‌ای محکم به یکدیگر چسبیده‌اند ولی وجود مفاصل بین مهره‌ای و انعطاف دیسک سبب می‌شود تا مهره‌های بالایی و پایینی بتوانند نسبت به هم حرکت داشته باشند.

دیسک بین مهره‌ای دارای سه بخش؛ صفحات غضروفی که در بالا و پایین دیسک قرار گرفته‌اند و دیسک را به مهره‌ها چسبانده‌اند، هسته دیسک که مایعی ژلاتینی است و پوسته که اطراف هسته قرار دارد، می‌باشد. اگر به هر دلیلی پوسته محیطی دیسک دچار پارگی شود، هسته دیسک با محیط اطراف خود ارتباط پیدا کرده و شروع به جذب آب می‌کند. همین امر موجب می‌شود تا حجم هسته دیسک افزایش یابد و از ناحیه‌ای که پوسته دچار پارگی شده به بیرون راه پیدا کند و روی نخاع یا ریشه‌های اعصاب فشار وارد نماید و باعث ایجاد درد شود و علائم ناشی از فتق دیسک را در فرد ظاهر کند. کهولت سن و تغییرات دژنراتیو دیسک نیز می‌تواند باعث بیرون زدگی دیسک و فشار روی اعصاب و نخاع گردد.

1- فتق دیسک گردن:

پارگی دیسک بین مهره‌ای می‌تواند در هر قسمتی اتفاق بیافتد. اما بیرون زدگی دیسک در ناحیه گردن معمولاً بین مهره‌‌های C5 و C6 رخ می‌دهد زیرا بخش زیادی از وزن سر و گردن بر روی این دو مهره است و آن‌ها بیشتر از سایر مهره‌های گردن تحت تاثیر وضعیت بد بدن هستند. در مواقعی که سر بیش از حد و بلند مدت بصورت رو به جلو باشد، فشاری غیر طبیعی بر روی دیسک‌ها اعمال می‌شود که به مرور زمان و با بالا رفتن سن فتق دیسک رخ می‌دهد.

علائم:

بیرون زدگی دیسک می‌تواند با تحت فشار قرار دادن اعصاب نخاع و ریشه‌های عصبی علائمی مانند درد، خواب رفتگی، اسپاسم و ضعف عضلات در ناحیه شانه‌ و انگشتان دست، داشته باشد.

در برخی مواقع نیز ممکن است بیماری دیسک گردنی کم علامت و حتی بدون درد نیز باشد، در این موارد فشار ممتد و طولانی مدت دیسک روی نخاع موجب صدمه ماندگار و غیر قابل برگشت خواهد شد، به طوریکه بیمار ممکن است توانایی حرکت خود را به علت دیر درمان کردن این عارضه از دست بدهد.

درمان:

درمان فتق دیسک گردن به دو روش جراحی و غیر جراحی تقسیم می‌شود. درمان جراحی این بیماری بنابر نوع و میزان فشار، روش‌های گوناگونی دارد و درمان غیر جراحی آن شامل 1- مصرف داروهای مسکن 2- تزریق استروئید 3- فیزیوتراپی 4- استفاده از گردنبندهای طبی 5- استفاده از بالش‌های طبی و کشش گردن می‌شود.

شرکت طب و صنعت با طراحی و تولید انواع گردنبند طبی، بالش طبی، دستگاه‌ کشش گردن و گردنبند بادی توانسته در جهت تامین نیازهای درمانی بیماران مبتلا به آرتروز و دیسک گردن گام موثری بردارد. این محصولات ضد حساسیت، زیبا، سبک و قابل شستشو بوده و علاوه بر اثر بخشی بالا از قیمت بسیار مناسبی نیز برخوردار می‌باشند.

این وسایل عبارتند از:

1- گردنبند طبی اسفنجی (کد 50200)

2- گردنبند اسفنجی قوس‌دار (کد 50300)

3- گردنبند طبی نیمه سخت (کد 50800)

4- گردنبند طبی سخت (کد 50100)

5- گردنبند طبی سخت چانه دار (کد 50400)

6- گردنبند طبی چانه‌دار (کد 50600)

7- گردنبند فیلادلفیای اورژانسی (کد 50700)

8- گردنبند فیلادلفیا (کد 50500)

9- بالش طبی ایمپریال (کد 51300)

10- بالش طبی با فوم اسفنجی (کد 51100)

11- دستگاه کشش گردن در منزل (کد 55100)

12- گردنبند طبی بادی (کد 55200)

جهت آگاهی از عملکرد و کسب اطلاعات بیشتر درباره محصولات فوق می‌توانید به مقاله آرتروز گردن مراجعه فرمایید

2- فتق دیسک مهره‌ای پشتی:

پارگی دیسک در این ناحیه بدین دلیل حائز اهمیت است که اگر بیرون زدگی دیسک پشتی رخ دهد، احتمال صدمه زدن به نخاع بیشتر از سایر نواحی است. زیرا کانال نخاعی در فقرات پشتی، فضای خالی کمتری دارد و نخاع به دیسک پشتی نزدیک‌تر می‌باشد. البته به دلیل وجود دنده‌ها و محدودیت حرکت در بین مهره‌های پشتی پارگی دیسک در این ناحیه کمتر اتفاق می‌افتد و غالباً تغییرات دژنراتیو ناشی از بالا رفتن سن و از بین رفتن حالت ارتجاعی دیسک در این ناحیه بیشتر شایع است.

علائم:

شایع‌ترین علامت بیرون زدگی دیسک درد است. البته کیفیت و محل درد بستگی به محل بیرون زدگی دیسک و میزان آسیب عصبی یا نخاعی دارد. در صورتیکه عدم صدمه به ریشه عصب یا نخاع تایید شود، درد ناشی از بیرون زدگی دیسک در ناحیه پشتی به صورت مبهم حس می‌شود.

کیفیت درد معمولاً به صورت سوزشی، خنجری یا برق گرفتگی و به صورت متناوب یا دائم می تواند بروز نماید. دردهای بیرون زدگی دیسک در قسمت بالایی ناحیه پشتی، همانند بیرون زدگی دیسک گردنی می‌باشد و دردهای بیرون زدگی دیسک در قسمت پایینی ناحیه پشتی همانند بیرون زدگی دیسک کمری است. همچنین در برخی موارد نیز در بیرون زدگی دیسک ناحیه پشتی، درد می تواند به سینه، شکم، کشاله ی ران و پهلوها انتشار یابد.

ضعف حرکتی در یک یا دو پا، بی‌اختیاری در ادرار یا مدفوع و بی‌حسی یا مورمور (سوزن سوزن شدن) در محل قفسه سینه یا پهلو‌ها نیز از جمله دیگر علائم بیرون زدگی دیسک در ناحیه پشتی می‌باشند.

درمان:

درمان فتق دیسک پشتی به دو روش جراحی و غیر جراحی تقسیم می‌شود. درمان جراحی این بیماری بنابر نوع و میزان فشار، روش‌های گوناگونی دارد و درمان غیر جراحی آن شامل 1- استراحت 2- مصرف داروهای ضد التهاب و شل کننده عضلات 3- فیزیوتراپی 4- استفاده از وسایل ارتوپدی می‌باشد.

همانطور که در بالا اشاره شد ناحیه پشتی با داشتن ساختار ویژه و همچنین حرکت محدودتر به ندرت دچار مشکلات بیرون زدگی دیسک خواهد شد یکی از شایع‌ترین مشکلات آن مربوط به دردهای تروماتیک یا آسیب‌های ناشی از ضربه می‌باشد. در این موارد شرکت طب و صنعت با طراحی «کرست توراکو لومبو ساکرال» امکان حمایت از نواحی بالاتر از ناحیه کمری را نیز فراهم آورده است.

کرست توراکو لومبو ساکرال (کد 54100):

این وسیله تقریبا کل ناحیه پشتی را در بر گرفته و با داشتن دو عدد میله از جنس پلی کربنات و بندهای شانه‌ای در ایجاد ثبات و بی‌حرکتی این ناحیه موثر می‌باشد. این ارتوز می‌تواند در شکستگی‌های پایدار، ضرب‌دیدگی‌ها، آسیب‌های بافت نرم ستون فقرات پشتی و همچنین پس از برخی جراحی‌های ستون فقرات بنابر تشخیص پزشک تجویز گردد.

این کرست از نوع ارتوزهای نیمه سخت (Semi rigid) بوده و نامگذاری آن براساس سطوحی است که پوشش می‌دهد. این سطوح عبارتند از ناحیه توراسیک یا پشتی، ناحیه لومبار یا کمری و ناحیه ساکرال یا خاجی. باید دقت داشت به هنگام نشستن با این ارتوزها لبه تحتانی وسیله با سطح صندلی یا نشیمن باید حدود 2 سانتیمتر فاصله داشته باشد.

3- فتق دیسک مهره‌ای کمری:

کمر انسان دارای 5 مهره می‌باشد که این مهره‌ها بوسیله صفحات استوانه‌ای شکل انعطاف پذیری به نام دیسک از یکدیگر جدا شده‌اند. فتق دیسک کمر که در اکثر موارد در مهره‌های پایینی کمری به ویژه L5 – L4 و S1 – L5 رخ می‌دهد، زمانی اتفاق می‌افتد که بنابر دلایلی دیسک از قسمت خلف دچار بیرون زدگی شود و این قسمت بیرون زده روی نخاع یا رشته‌های عصبی فشار بیاورد. از جمله مهمترین دلایل بیرون زدن دیسک کمر عبارتند از تحمیل فشار بیش از اندازه و ناگهانی به کمر (مانند زمین خوردن و یا بلند کردن یک جسم سنگین)، اعمال فشارهای کم اما مکرر (مانند تکرار حرکات چرخشی حین انجام کارهای روزمره)، و یا ضعیف شدن عضلات در اثر بالا رفتن سن و بی‌تحرکی

لازم به ذکر است که خطرناک‌ترین دیسک کمر، دیسک کمری در ناحیه بالایی کمر (بین مهره L1 و L2 می‌باشد که نزدیک نخاع است. این بیرون زدگی دیسک در صورت عدم درمان ممکن است منجر به آسیب به سیتم ادراری، دفعی و جنسی شود.

علائم:

درد، گزگز، خواب رفتگی و احساس سرما و برق گرفتگی در باسن، ران، ساق پا و انگشتان، اختلالات ادراری و فلج از کمر به پایین از جمله علائم دیسک کمر می‎باشند.

درمان:

درمان فتق دیسک در ناحیه کمر نیز مانند بیرون زدگی دیسک در نواحی گردن و پشت به دو روش جراحی و غیر جراحی تقسیم می‌شود. درمان جراحی این بیماری بنابر نوع و میزان فشار روش‌های گوناگونی دارد و درمان غیر جراحی آن شامل 1- استراحت 2- ورزش 3- ماساژ 4- مصرف داروهای ضد التهاب و شل کننده عضلات 5- فیزیوتراپی 6- استفاده از کمربندها و کرست‌های کمری طبی می‌شود.

کلیه کرست‌های ستون فقرات که صرفاٌ باید با تشخیص و تجویز پزشک استفاده شوند، می‌توانند در موارد دردهای کمری ناشی از تروما، اسپاسم عضلات، فتق دیسک و موارد پس از جراحی به کار برده شوند. کرست‌های کمری نیمه سخت که عمدتاٌ از جنس پارچه‌های ضد حساسیت به همراه فنرهایی محکم هستند، اجازه انجام فعالیت‌های سنگین به بیمار را نمی‌دهند و از این بابت سبب کاهش درد و کاهش فشار به ستون مهره‌ای می‌گردند. این کرست‌ها با ایجاد فشار در حفره شکمی از جلو و قسمت‌های بالا و پایین فنرها در عقب مهره‌های کمری را حمایت کرده و سبب کاهش بار وارد بر مهره‌ها می‌شوند.

بر اساس این مکانیزم شرکت طب و صنعت اقدام به تولید انواع کرست کمر و شکم‌بندهای قابل تنظیم نموده که در سایزهای مختلف موجود هستند و از ویژگی خاصی برخوردارند. همچنین استفاده از تمامی این وسایل بسیار ساده بوده و کمترین مزاحمت را برای بیمار ایجاد می‌کند.